Wydawca treści Wydawca treści

Bieganie

Bieganie to dziś, obok jazdy na rowerze, najpopularniejszy sport uprawiany przez Polaków.

W ostatnim sondażu firmy ARC Rynek i Opinia regularne bieganie zadeklarowało 21 proc. badanych. Do tej formy aktywnego spędzania wolnego czasu przekonuje się coraz więcej osób, co widać szczególnie na ulicach dużych miast. Warto jednak, by biegacze dobiegli także do lasów.

Dlaczego, ulegając modzie na zdrowy styl życia, wybieramy akurat bieganie? Jest to z pewnością najbardziej demokratyczna dyscyplina sportu. Uprawiać ją może każdy, niezależnie od wieku. W październiku ubiegłego roku maraton w Toronto ukończył stulatek, Brytyjczyk Fauja Singh. Zmarły trzy lata temu Polak Henryk Braun biegał do 96 roku życia. Także stan zdrowia nie zawsze jest przeszkodą. W imprezach w całej Polsce na starcie stawia się przynajmniej kilkudziesięciu zawodników poruszających się o kulach. Standardem jest udział w większych biegach zawodników poruszających  się na wózkach.

Bieganie to też z pewnością jeden z najtańszych sportów, do którego uprawiania w ostateczności wystarczą buty za kilkadziesiąt złotych

Bieganie to też z pewnością jeden z najtańszych sportów, do którego uprawiania w ostateczności wystarczą buty za kilkadziesiąt złotych. A przy tym jeden z najbardziej efektywnych dla chcących zrzucić wagę. Godzinny bieg pozwala spalić tysiąc kalorii. Dla porównania, jeżdżąc tak samo długo na rowerze spalimy 300-600 kalorii, pływając - 400 kalorii, a uprawiając aerobic – około 550 kalorii. Do tego biegać możemy o każdej porze roku (przy odpowiednim zabezpieczeniu, biegaczom niestraszne są nawet kilkunastostopniowe mrozy) i wszędzie. Choć najlepiej, rzecz jasna, po lesie.

Zielona bieżnia

Dlaczego właśnie tam? Powód jest oczywisty. O ile przyjemniej biega się tam, gdzie unosi zapach drzew, zamiast smrodu spalin. Gdzie słychać szum liści i śpiew ptaków, a nie wielkomiejski zgiełk. Gdzie wiatr nie wieje nam w twarz, tylko delikatnie orzeźwia, a słońce, zamiast świecić w oczy, delikatnie sączy się rozproszone przez liście.

fot. Val Thoermer/Shutterstock.com

Bieganie po lesie jest nie tylko przyjemniejsze, ale też zdrowsze. – Powietrze w lesie jest kilkadziesiąt razy czystsze niż w miastach, a olejki eteryczne wydzielane przez drzewa mają działanie bakteriobójcze i grzybobójcze. W dodatku żywa zieleń i panująca w lesie cisza działają na człowieka uspokajająco – tłumaczy Anna Malinowska, rzeczniczka Lasów Państwowych.

Wpływ na nasze zdrowie ma też to, po czym biegamy. Pod tym względem leśne ścieżki mają zdecydowaną przewagę nad asfaltem i płytami chodnikowymi. Są miękkie i amortyzują wstrząsy podczas stawiania kroków. Ma to zbawienny wpływ przede wszystkim na nasze kolana i kręgosłup.

Od czego zacząć przygodę z bieganiem? Od zakupu odpowiednich butów

Od czego zacząć naszą przygodę? Od zakupu odpowiednich butów. Używanie przypadkowego obuwia, nawet sportowego, nie ma sensu, bo z pewnością zniechęci do biegania. Buty dla biegaczy mają odpowiednio wyprofilowaną podeszwę, żeby ułatwić przetaczanie stopy, i – przynajmniej te klasyczne, treningowe - amortyzację, żeby niwelować wstrząsy.

Przed wyborem obuwia powinniśmy sprawdzić, jak stawiamy stopę podczas robienia kroku. Najlepiej w tym celu obejrzeć podeszwę butów noszonych jakiś czas noszonych na co dzień. Jeśli jest bardziej starta od strony wewnętrznej - musimy szukać butów dla pronatorów, jeśli od zewnętrznej – dla supinatorów, a jeśli jest starta w miarę równomiernie – mamy stopę neutralną. Możemy to też sprawdzić stawiając mokrą stopę na kartce papieru. Dzięki odpowiedniemu dobraniu butów nasz krok będzie stabilniejszy, a mięśnie i ścięgna równomiernie obciążone, a więc mniej podatne na kontuzje.

Kolejna rzecz, jaka powinniśmy wziąć pod uwagę, to podłoże, po którym będziemy biegać. W większości przypadków najlepsze będą buty uniwersalne, doskonale nadające się do biegania i w mieście, i po leśnych ścieżkach. Producenci oferują też buty trailowe, czyli do biegania w trudnym terenie. Te świetnie sprawdzą się na ścieżkach leśnych, a nawet poza nimi, jednak już bieganie na asfalcie będą mniej komfortowe. Mają mocno profilowaną podeszwę, często są cięższe, bardziej zabudowane i mniej przewiewne.

Coraz większą popularność zdobywają buty do biegania naturalnego. Są prawie zupełnie pozbawione amortyzacji, mają głęboko nacinaną podeszwę i miękką cholewkę, co umożliwia wyginanie ich w każdą stronę. Bieganie w takich butach przypomina bieganie boso. Polecane są osobom, które mają już za sobą kilkusetkilometrowy trening i zdążyły wzmocnić mięśnie nóg.

Inspektor gadżet

Buty to w zasadzie jedyny zakup niezbędny, by wyruszyć na trasę. Zacząć bieganie możemy w zwykłej bawełnianej koszulce, choć oczywiście bardziej komfortowo będziemy się czuć w tzw. koszulce technologicznej. Jest wykonana ze sztucznej tkaniny, która jest przewiewna, nie wchłania potu, nie przykleja się do ciała i nie obciera.

fot. Dudarev Mikhail/Shutterstock.com

W specjalistycznych sklepach dla biegaczy możemy kupić dowolny element ubioru. Wczesną wiosną przydatna może się okazać chroniąca przed wiatrem i zimnem bluza, długie spodnie, cienka czapka i rękawiczki. Producenci odzieży oferują  stroje na każdą pogodę, nawet kilkunastostopniowy mróz. Z ubiorem nie należy jednak przesadzać. Powinniśmy ubierać się tak, by przed rozpoczęciem biegu było nam odrobinę za zimno. Po krótkim wysiłku i tak za chwilę będzie nam zbyt ciepło. Gruby ubiór, wbrew temu co można zobaczyć w niektórych filmach, nie pomaga w szybszym zrzuceniu wagi podczas treningu.
Różnorodność i ilość sprzętu dla biegaczy jest już tak duża, że powstają sklepy przeznaczone wyłącznie dla uprawiających ten sport. Wśród mniej lub bardziej przydatnych gadżetów znajdziemy m.in. okulary (dobrze trzymające się głowy, zwykle w wymiennymi szkłami na różną pogodę lub porę dnia), pasy z bidonami (przydatne, kiedy biegamy w upale lub więcej niż 10 km) czy pulsometry. Te ostatnie to urządzenia, najczęściej w formie zegarków, z wbudowanym odbiornikiem GPS i monitorem tętna, współpracujące z domowymi komputerami. Profesjonalistom pozwalają mierzyć wszystkie parametry biegu (czas, trasa, dystans, prędkość, tempo, wysokość nad poziomem morza itp., szacunkową liczbę spalonych kalorii) i kondycję organizmu (tętno) i odpowiednio planować trening. Dla amatorów są świetnym motywatorem. Pozwalają śledzić postępy, bić kolejne rekordy i chwalić się nimi w serwisach społecznościowych. Zakup pulsometru to wydatek od kilkuset do ponad tysiąca złotych, jednak posiadając smartfona możemy zastąpić pulsometr jedną z wielu darmowych aplikacji, dających podobne możliwości.

Do biegu

W polskich lasach miejsc, w których można biegać są tysiące. Najlepiej nadają się do tego ścieżki dydaktyczne i szlaki turystyczne. Samych ścieżek dydaktycznych, czyli szklaków poprowadzonych wzdłuż najciekawszych obiektów przyrodniczych czy miejsc historycznych, oznakowanych tablicami informacyjnymi, jest w lasach blisko 500. Oprócz tego leśnicy wyznaczyli ponad 22 tys. km pieszych szlaków. To dystans odpowiadający ponad 520 maratonom.

W polskich lasach miejsc, w których można biegać są tysiące. Najlepiej nadają się do tego ścieżki dydaktyczne i szlaki turystyczne

W lasach powstają też pierwsze trasy przeznaczone specjalnie dla biegaczy. Na przykład, leśnicy z Kalisza Pomorskiego wytyczyli w Cybowie ścieżkę z oznaczeniami pokonanego dystansu co 100 metrów. Zaczyna się ona i kończy na obrzeżach miejscowego stadionu i liczy 2600 metrów.

Tras do biegania jest w lasach tyle, że z większości miejsc w Polsce dojedziemy do nich samochodem w pół godziny. Zwykle w pobliżu znajdziemy leśny parking oraz miejsca biwakowe lub wiaty turystyczne, gdzie można odpocząć. Najbliższą ścieżkę czy szlak najłatwiej znajdziemy w Leśnym Przewodniku Turystycznym Czaswlas.pl (więcej o nim na str. XX). Wszelkich informacji udzielą także pracownicy nadleśnictw, do których telefony możemy znaleźć na stronach internetowych regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych.

Inną formą promocji biegania po lasach jest udział leśników w organizowaniu zawodów. Takich imprez jest w kraju kilkadziesiąt: od lokalnych biegów na krótkich, kilkukilometrowych dystansach do maratonów, ściągających nawet zawodników z zagranicy.

Na start

Podczas pierwszych treningów powinniśmy pamiętać, że to jeszcze nie wyścig. Szybki, ale krótki bieg nic nam nie da. Prędzej nabawimy się kontuzji i zniechęcimy do biegania, niż poprawimy kondycję czy zrzucimy wagę (organizm zaczyna spalać tłuszcz najwcześniej po 30 minutach biegu). Lepiej zacząć od kilkuminutowego marszu, przejść do marszobiegu, a dopiero później do – wciąż bardzo wolnego – biegu. Po kilku takich treningach większość z nas będzie w stanie biegać przez około pół godziny bez zatrzymywania się. Parę tygodni później można spróbować swoich sił w pierwszych zawodach. Nie bójmy się porażki. Najlepsi biegacze dobiegają wprawdzie do mety biegu na 5 km w około 15 minut, jednak limit na ukończenie takich zawodów to zwykle 60 minut. W godzinę te 5 km można pokonać spacerem.
Start w zawodach świetnie motywuje do dalszego biegania: osiągania coraz lepszych czasów i przemierzania coraz dłuższych dystansów. Jak to robić – powiedzą nam poradniki, które bez problemu znajdziemy w Internecie czy księgarniach. Warto do nich zajrzeć, by nasze bieganie stało się stylem życia a nie tylko chwilową mogą. Nestor biegaczy Henryk Braun, powtarzał „kto biega całe życie, ten się czuje znakomicie". 8 milionów Polaków już mu uwierzyło.


Najnowsze aktualności Najnowsze aktualności

Powrót

Bolesna Rocznica

Bolesna Rocznica

  Dzień 10 lutego, to tragiczna data w dziejach bieszczadzkich leśników. Tego dnia w 1940 roku, okupacyjne władze radzieckie dokonały pierwszej wywózki Polaków mieszkających na terenach, które znalazły się we władaniu "sowietów" w wyniku paktu Ribentrop-Mołotow. Do rozpoczęcia ataku Niemców na ZSRR w 1941 r. teren dzisiejszego Nadleśnictwa Ustrzyki znajdował się pod okupacją radziecką.
  Z polecenia władz okupacyjnych, na całym terenie znajdującym się pod okupacją radziecką nad ranem 10 lutego 1940 r. przeprowadzono masową deportację osadników wojskowych i rolnych, a także leśników. Szacuje się, że wywieziono wówczas ok. 220 tys. osób. Najliczniejsza grupa wywiezionych wówczas waz z rodzinami leśników trafiła do obwodów archangielskiego i wołogodzkiego, czyli północno-wschodniego fragmentu europejskiej części Rosji (1) .
  10 lutego 1940 r. to z pewnością najbardziej tragiczna data w dziejach administracji leśnej w dolinie Strwiąża. Tego dnia okupanci deportowali w głąb Rosji najprawdopodobniej całą załogę Nadleśnictwa Berehy wraz z bliskimi. Na podstawie rozmów z najstarszymi mieszkańcami ustalono, że zesłano wówczas rodziny: Strachów, Jedliczków, Kiendzińskich, Sodomów oraz emerytowanego leśniczego Waleriana Laszkiewicza. W sporządzeniu listy osób przeznaczonych do deportacji miał pomagać miejscowy komunista Lejb Messer (2).
Późniejszy nadleśniczy inż. Józef Strach (ur. 08.01.1900) po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, mając niespełna dziewiętnaście lat, jeszcze w listopadzie 1918 r. zgłosił się na ochotnika do Wojska Polskiego. Brał udział w walkach z Ukraińcami. Zdemobilizowany w maju 1919 r. ponownie założył mundur podczas wojny polsko bolszewickiej. Ochotniczą służbę wojskową pełnił od czerwca 1920 r. do 6 stycznia 1921 r. w szeregach 1. i 2. pułku szwoleżerów (3) . Do Berehów został przeniesiony niedługo przed wybuchem II wojny światowej z Nadleśnictwa Turza Wielka koło Stryja, gdzie również był nadleśniczym. 10 lutego 1940 r. wraz z nim na Wschód wywieziono jego żonę Janinę i syna Stanisława.
  Wśród deportowanych znalazł się również leśniczy Witold Kiendziński (01.05.1909 –3.02.1977). W 1930 r. ukończył Państwową Szkołę dla Leśniczych w Bolechowie. W 1930 r. podjął pracę w Nadleśnictwie Berehy, początkowo jako praktykant, a następnie podleśniczy. Nie poprzestał jednak w staraniach o zdobycie wykształcenia. 23 listopada 1934 r. zdał egzamin z sześciu klas gimnazjalnych w II Państwowym Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym w Stryju. W 1935 r. pełnił już obowiązki leśniczego. Do Polski powrócił w kwietniu 1946 r.
  Losy wojenne pozostałych leśniczych i gajowych z Nadleśnictwa Berehy wymagają dalszych ustaleń. Do listy osób wywiezionych osób na wschód w lutym 1940 r. na pewno doliczyć możemy Wacława Klementowskiego, urzędnika w biurze Nadleśnictwa i Józefa Jędrzejewskiego, gajowego ze Stebnika, którzy opuścili ZSRR wraz z Armią Andersa. Nieznany pozostaje m.in. los leśniczego Mikołaja Kosteriuka, emerytowanego gajowego Michała Ścieranki i Kazimierza Prusa (ur. 1908), gajowego z Krościenka, który pochodził z rodziny kilkupokoleniowych tradycjach leśnych. Przed nim gajowym był jego ojciec Józef (ur. 2.07.1858) , a gajówka stała w połowie drogi z Krościenka do Stebnika.
  Dwunastoletni w 1940 r. Witold Mołodyński, który razem z rodzicami mieszkał w Berehach Dolnych, tak po latach wspominał dzień po nocnej deportacji miejscowych leśników i ich rodzin: Już po śniadaniu, mimo siarczystego mrozu, wyskoczyłem z domu w stronę nadleśnictwa. Było puste z oplombowanymi drzwiami. Domy państwa Jedliczków, Sodomów, Kindzińskich i Wiejów były zalepione paskami papieru i opieczętowane. Z panem Kiendzińskim pojechali Dziunia, Janina, Witek i Krzysztof, a z panem Wieją – Czesław z Haliną i synem Ryśkiem. To było straszne, że tak bez powodu znikały całe rodziny (…) Gdzieś po miesiącu otrzymałem dziwny list od Staszka Stracha z dalekiej Syberii. To nie była koperta, ale zwykła kartka z zeszytu złożona w trójkąt. Pisał: „wyładowano nas w lasach, palimy oogniska i budujemy szałasy, aby nie zamarznąć. Mrozy ponad -40 C. Zostawiono nam narzędzia do wyrębu lasów. Nie wiemy czy przeżyjemy”. Pisał, że są zdrowi. Prosił, żeby mu wysłać ołówek chemiczny z zeszytem (4) . W. Mołodyński wspominał, że w ostatnim liście jaki otrzymał od swojego kolegi, ten pisał o śmierci swojej matki
  W Krościenku w latach 30. XX w. mieszkało również dwóch leśników, którzy pracowali w Nadleśnictwie Starzawa, sąsiadującym z jednostką w Berehach. Pierwszy z nich to Franciszek Biskup (ur. 03.03.1892 r.) w zestawieniu Edwarda Orłowskiego określony jako „dawny piłsudczyk z legionową przeszłością”. W 1935 r. pracował jako gajowy w Nadleśnictwie Starzawa. W informacjach dotyczących służby wojskowej podano, że w latach 1914–1918 był żołnierzem austriackim, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pełnił obowiązkową służbę wojskową w 2 pułku ułanów w stopniu plutonowego . Franciszek Biskup zmarł prawdopodobnie jeszcze w 1940 r.
  Drugi ze wspomnianych starzawskich leśników mieszkających w Krościenku to gajowy Władysław Włodek (ur. 27.01.1897 r.) – mieszkał w gajówce „na Zastawyszczu”, w Krościenku. Służył w 4 p. Legionów od 30 września 1914 r. do15 września 1917 r. Następnie do 30 października 1918 r. w stopniu sierżanta w armii austriackiej. Niespełna dwa miesiące po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zgłosił się na ochotnika do wojska i podczas wojny polsko-ukraińskiej oraz polsko-bolszewickiej pełnił służbę w żandarmerii polowej przy 6 Dywizji Piechoty (od 7 stycznia 1919 r. do 20 października 1920 r. Losy wojenne Władysława Włodka pozostają nieznane. Można jednak przypuszczać, że również został wywieziony przez okupantów na wschód.
  Deportacja dotknęła również osoby pracujące w lasach prywatnych oraz ich rodziny. Edward Orłowski przytoczył relację Marii Skrzyńskiej (1926–2003), córki Stanisława Ząbka, leśniczego w dobrach rodziny Hołyńskich z Brelikowa oraz Henryka Linderskiego z Ropienki Górnej: Mój ojciec Stanisław Ząbek ur. 11.04.1895 r. (…) mieszkał z rodziną w Ropience pow. Lesko, gdzie pracował jako leśniczy. Zarządzał lasami majątku ziemiańskiej rodziny Hołyńskich w Brelikowie oraz lasami dziedzica Ropienki Górnej i przedsiębiorcy naftowego Henryka Linderskiego.
  Pamiętam doskonale ten piątkowy wieczór 9 lutego 1940 r. Byłam już w wieku 13 lat. Tego wieczoru mama zarobiła zaczyn do ciasta na chleb do upieczenia w sobotę. Żeby go przygotować przecierała ziemniaki przez sito. Chleba już nie upiekła, bo tej nocy ok. godz. 2:00 obudził nas łomot i krzyk „otwierać drzwi!”. Po wejściu trzech uzbrojonych NKWD-stów oznajmiono, że jest nakaz przeprowadzenia rewizji i zaczęli poszukiwania rzekomo ukrywanej broni. Ojca od nas odseparowali, stawiając go do kąta. Nie spuszczali z niego oka. My z mamą stłoczeni w drugim końcu pokoju i zagrodzeni dosuniętym łóżkiem z przerażeniem patrzyliśmy jak przewracają wszystko i przeszukują nasz dom w poszukiwaniu broni, antybolszewickich broszur i kosztowności. Po skończonej rewizji, kiedy nic nie znaleziono, odczytano nasze imiona i nazwiska oraz nakaz przesiedlenia, wydany przez „Верховнe власти”. Pamiętam jak tato, który znał język rosyjski, przerażony cicho powiedział: „Jezus, Maria, a gdzie to w ciemną noc, trzaskający mróz i zadymkę z zaspami mamy się poniewierać”; w tym momencie z mamą zaczęliśmy płakać.
  Jeden z żołnierzy niby na pocieszenie skwitował, że jedziemy niedaleko koło Lwowa i jeszcze tu wrócimy. Oświadczono stanowczo, że w ciągu 15 minut mamy opuścić dom. Poganiając mamę, kazano jej ciepło ubrać dzieci, spakować niezbędne rzeczy i przygotować się do podróży, bo podwoda już czekała na drodze. Przez cały czas tato trzymany był w kącie. Wykorzystując chwilę nieuwagi, mama cicho szepnęła do moich braci Tadzia (lat 11) i Gustka (lat 5), żeby wymknęli się i poszli obudzić babcię (mama mojej mamy) mieszkającą w sąsiednim domu i poprosili o trochę mleka, a także przekazali co się stało. Od babci Tadzio wrócił sam, małego Gucia nie puszczono i zatrzymano u niej, a sama babcia, kiedy nas wyprowadzano, owinięta kocem przybiegła do nas z krzykiem i płaczem. W rozpaczy zaczęła nas siłą wydzierać siłą i ściągać z sań, ale pilnujący nas żołnierz sowiecki odepchnął ją trącając do rowu w zaspę, nie dopuścił jej więcej do sań.
  W końcu pod strażą jak zbrodniarza wyprowadzili pilnowanego tatę, sadzając go na drugich saniach. Nie pozwolono nam nic wziąć, tylko dobrze się ubrać. Dopiero później zobaczyliśmy, że innym rodzinom deportowanym pozwolono zabrać na drogę nieco żywności, a my nawet chleba nie zabraliśmy. Ciemna noc, mróz, zadyma, ludzie spali, a my jechaliśmy w nieznane. Po 10 km jazdy dowieziono nas do stacji kolejowej w Olszanicy, gdzie czekał podstawiony długi skład bydlęcych wagonów. Przy wysiadce i przechodzeniu na stację była szansa na ucieczkę dla dzieci, które były mniej pilnowane. Mama namawiała nas, zwłaszcza że w tej wsi mieszkały dwie nasze ciocie, ale orzekliśmy, że gdzie tato i mama - tam i my.
  Kiedy poprowadzono nas do wagonu i odsunięto zaryglowane drzwi, okazało się, że w ciemnościach wagonu popłakując siedzą już jakieś rodziny (…). Po zasunięciu drzwi wszyscy zaczęli głośno szlochać i lamentować. Okazało się, że w naszym wagonie jest ponad 40 osób i są to tylko rodziny leśników (…). Przez szpary w wagonie widać było, jak ze wszystkich stron pod eskortą sowieckich żołnierzy przywożono kolejne rodziny i ładowano do wagonów (…). Nasza ciocia Seginowa z Olszanicy, dowiedziawszy się, że nas przytrzymują przed wywózką, przyszła na stację z płaczem i chciała nam podać mleko. Zaczęła wołać, bo nie wiedziała, w którym jesteśmy wagonie. Przez szpary widzieliśmy, jak pilnujący pociągu sowiecki żołnierz, szarpiąc się z ciocią odepchnął ją, a wyrywając naczynie z mlekiem rzucił nim o wagon aż mleko się wylało.
  Ludzi przywożono z różnych stron jeszcze przez 2 dni, nawet od strony Kuźminy i Birczy. Przez ten czas wszyscy tylko płakali i modlili się, ale największa rozpacz i lament zaczęły się jak w porze nocnej ze stacji w Olszanicy ruszył pociąg (…). Rankiem przez wydrążoną scyzorykiem szparkę zauważyliśmy, że stoimy w Przemyślu. We Lwowie przeładowali nas na wagony szerokiego toru, wtedy utwierdziliśmy się w przekonaniu, że jedziemy na Sybir. Mówiono, że nasz skład pociągu liczył ok. 60 wagonów i podobno wieziono nim 2,5 tys. zesłańców. We Lwowie takich transportów z Polakami jak nasz stało wiele. Mimo wołania o pomoc spragnionych i głodnych ludzi, pierwszą strawę (zamarznięty kawałek czarnego chleba i mała porcja niedobrej zamarzniętej kaszy jęczmiennej) i trochę „kipiatoku” dostaliśmy dopiero na stacji Podwołoczyska, w pobliżu niedawnej granicy polsko-sowieckiej.
  Dalej jechaliśmy przez miesiąc, po drodze wiele schorowanych ludzi umierało, a trupy wyrzucano za tory w śnieg. Mama też ucierpiała, była poparzona, bo podczas podróży przy szarpnięciu wagonami wylał się na jej nogę wrzątek z garnka strąconego z piecyka. Przywieziono nas do pasiołka Pobiedy koło miejscowości Tawda, Oblast Świerdłowsk, a dalej w tajgę ruszyliśmy transportem konnym i piechotą do Fanierny, gdzie na początek musieliśmy postawić sobie baraki do zamieszkania. Pięcioletni pobyt na Syberii nadaje się na osobną opowieść. Do kraju wróciliśmy w marcu 1946 roku.(5)
  Robert Fitkowski, długoletni leśniczy leśnictwa Orelec wspomina losy Izydora Nowaka, który przed wojną pracował w lasach w okolicach Uherzec, należących do właściciela o nazwisku Rindel: Jak Sowieci weszli, to go wywieźli na Syberię. Do Polski wrócił w 1947 r. Później podjął pracę w Lasach Państwowych. Będąc na Syberii napisał list do Stalina. Wiedział, że wszystkie listy idą przez cenzurę, więc poprosił znajomą Rosjankę żeby wrzuciła list do skrzynki w mieście. Po trzech miesiącach wezwali go na NKWD i spytali go czy pisał list do Stalina. Potwierdził, że owszem pisał. Pytali go czy ma rodzinę w Polsce. Powiedział, że ma siostrę. Dali mu ołówek i kartkę, i kazali pisać list do siostry. Był zdenerwowany i nie wiedział co do niej pisać, więc mu podyktowali sześć linijek. Potem przynieśli jego własny list, który wcześniej napisał i porównali charakter pisma. Pisał w nim, że niesłusznie go wywieźli na tę Syberię, że pracował przed wojną w trudnych warunkach. Po miesiącu wezwano go na milicję i tam zrobili mu zdjęcia, po dłuższym czasie dostał zieloną kartkę, że jest wolnym człowiekiem i może jechać gdzie chce, nawet zagranicę. Powiedział, że chce zostać na miejscu byle go przenieśli gdzieś, gdzie jest ciepło i został przeniesiony do Odessy. Był palaczem w kotłowni łaźni w Odessie. Tam się zapisał do Związku Patriotów Polskich. W 1947 r. wrócił do Polski., najpierw do Krakowa, gdzie poznał żonę Zofię, która brała udział w powstaniu warszawskim. Potem powrócił w Bieszczady .
  Leśników z zesłańczą przeszłością, którzy podjęli po wojnie pracę w regionie było w Bieszczadach więcej. Mieczysław Nowaczyk wspomina powojennego brakarza Włodzimierza Kluczewskiego, który pracował w Nadleśnictwie Brzegi Dolne jeszcze w latach 80. Kluczewski był przed wojną manipulantem leśnym w Bieszczadach. Wraz z innymi leśnikami został w 1940 r. wywieziony na wschód. Udało mu się powrócić. Mógł albo chodzić albo leżeć, bo od ciężkiej pracy przy wyrębie lasu miał uszkodzony kręgosłup. Bardzo niechętnie wspominał tamte lata .
  Skala represji jakie objęły bieszczadzkich leśników jest oczywiście znacznie większa niż wynika z powyższych, niepełnych wyliczeń. Należy wspomnieć, że wśród ofiar zbrodni katyńskiej znalazł się również Józef Dwernicki (1887–1940), współwłaściciel majątku w Równi koło Ustrzyk Dolnych, z wykształcenia inżynier leśnik. W 1940 r. zamordowany został również mjr Jan Józef Kosina (1894–1940), syn Jana Kosiny zarządcy lasów i domen państwowych w Berehach Dolnych. Późniejszy zawodowy oficer Wojska Polskiej rozpoczął w 1912 r. za przykładem ojca studia leśne na Hochschule für Bodenkultur w Wiedniu, które jednak przerwał trzy lata później. Na Ukraińskiej Liście Katyńskiej figuruje starszy sierżant rezerwy Jan Zabawa (1888–1940), gajowy z Ustrzyk Dolnych. Spoczywa w Bykowni. Nie udało się ustalić czy pracował w państwowej administracji leśnej, czy był zatrudniony w którymś z prywatnych majątków.(6)
  Z tą historią, a także wieloma innymi już niedługo będziecie mogli Państwo zaznajomić się w powstającej publikacji "Od leśnictwa Berehy do Nadleśnictwa Ustrzyki Dolne 1801 – 2021"
autorstwa dr Łukasza Bajdy.
Przytoczony tu tekst, jest fragmentem tej książki.
 
żródła:
(1) J. Broda, Dzieje najnowsze…, dz. cyt., s. 393-397.
M. Augustyn,
(2) Zarys dziejów…, s. 184; E. Marszałek, Pamięć o leśnych tragediach sprzed lat, „Podkarpacka Historia”, nr 11-12, listopad-grudzień 2019, s. 60-69; Tenże, Pamiętajmy o tragedii leśników z Berehów, „Biuletyn Informacyjny SITLiD”, nr 14, grudzień 2015, ss.7-8.
(3) CDIAUL, f. 170, op. 1a, spr. 63, k. 57.
(4) W. Mołodyński, Bieszczadzkie..., dz. cyt., s. 73, 91.
(5) E. Orłowski, W „tiepłuszkach” na Syberię, http://www.bieszczadzka24.pl/.../w-tiepluszkach-na.../5799 [dostęp: 04.12.2020 r.]
(6) G. Zagrobelna, S. Zagrobelny, Las pamięci leśników – ofiar zbrodni katyńskiej, Oleszyce 2016, s. 60, 99; Informacje przekazane przez Edwarda Orłowskiego.